Ο Δήμος Nέας Ζίχνης. Αλιστράτη

Η Αλιστράτη με 3.000 κατοίκους, είναι κωμόπολη της επαρχίας Φυλλίδος του νομού Σερρών.
Βρίσκεται στα ανατολικά της πόλης των Σερρών στα σύνορα με τον νομό Δράμας.
Είναι χτισμένη πάνω σε λόφους και περιστοιχίζεται από φυσικά πευκόφυτα τοπία.Πολύ αξιόλογη παραδοσιακή κοινότητα, μια από τις μεγαλύτερες της περιοχής. Με τον νόμο “Καποδίστρια” περί τοπικής αυτοδιοίκησης του 1997, αναβαθμίστηκε σε Δήμο Αλιστράτης και συμπεριέλαβε τις κοινότητες Αγιοχωρίου, Σκοπιάς, Μανδηλίου, Λευκοθέας και Σ.Σ. Αγγίστας.

Αν και είναι κωμόπολη των νεοτέρων χρόνων, όμως έχει να επιδείξει μια πλουσιότατη πνευματική παράδοση, που ίσως δεν παρατηρήθηκε σε μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Η Αλιστράτη κτίστηκε από τους κατοίκους μιας αρχαίας πόλης της Αλεκτριούπολης. Αυτή η πόλη έζησε μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα ως μικρός οικισμός κοντά στην Ι. Μονή Αγίας Κυριακής.


Η Αλιστράτη ως νέα μικρή κώμη αναφέρεται το 1460 σε χειρόγραφο της Ι. Μονής Εικοσιφοίνισσας Παγγαίου.Επίσης την αναφέρει ο Τούρκος περιηγητής Ελβιά Τσελεμπί με την ονομασία Αϊ-Στράτη, γύρω στα 1650.
Γρήγορα μετατράπηκε σε ανθηρή και φημισμένη κωμόπολη, λόγω του εύφορου εδάφους, της επίκαιρης θέσης της και του εμπορίου, που αναπτυσσόταν μεταξύ Σερρών – Δράμας και Καβάλας.

Η Αλιστράτη ιδιαίτερα για λόγους εμπορικούς, χρησίμευσε ως διαμετακομιστικός σταθμός. Όμως υποβαθμίστικε ο ρόλος αυτός το 1894, όταν κατασκευάστηκε ο σιδηρόδρομος. Βέβαια πάλι ήταν μια από τις πιο αξιόλογες κοινότητες, με 600 οικογένειες και το τούρκικο στοιχείο ανύπαρκτο, ουσιαστικά.

υγκεκριμένα μετά την επανάσταση του 1821 δέχτηκε πολλές ελληνικές οικογένειες απ’ την Ήπειρο και τη Θεσσαλία.
Αυτές οι οικογένειες κυνηγημένες από τον αιμοβόρο και αιμοσταγή Αλή Πασά αναζήτησαν νέα πατρίδα και ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Αλιστράτη.Σύμφωνα με μια άποψη, η κωμόπολη Αλιστράτης κτίστηκε πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού του Αγίου Ευστρατίου και υποστηρίζεται ακόμη, ότι το όνομα προέρχεται από τη λέξη Αγιος Ευστράτιος – Αϊ-Στράτης – Αγι-Στράτης – Αλιστράτης – Αλιστράτη.

Κατ’ άλλη άποψη η λέξη Αλιστράτη προέρχεται από το Αρχιστράτηγος (Μιχαήλ ή Γαβριήλ) – Αρχιστράτης- Αρχιστράτη- Αλιστράτη. Αλλά ούτε το Αγιστράτη ούτε το Αρχιστράτη φαίνονται να απαντούν πολύ σε επιγραφές, έγγραφα ή κώδικες. Ενώ αντίθετα συναντάμε τα ονόματα Αληστράτη και Αλεστράτη, Αλιστράτιον και Αλέστριον. Μερικοί ξένοι ερευνητές θεωρούν το όνομα λατινικό από τη λέξη “ALISTRATE”, που σημαίνει ανάμεσα στις οδούς. Πατριαρχικά σιγίλλια και έγγραφα καθώς και κώδικες της Ι.Μ. Εικοσιφοίνισσας την αναφέρουν με το σημερινό όνομα. Αλλοι λένε ότι το όνομα Αρχιστράτη σημαίνει την αρχή της στράτας (του δρόμου). Κάποιοι τολμηροί δασύνουν την λέξη Αλιστράτη και της δίνουν τη σημασία της στράτας προς τη θάλασσα, όταν ερχόταν κάποιος από τα τενάγη των Φιλίππων. Ετσι υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το (άλς – αλός) + στράτα = Αλιστράτη. Όμως τελικά ο καθηγητής Τσικόπουλος και ο Γάλλος περιηγητής Ντετιέ θεωρούν, ότι το όνομα προέρχεται από τον Άγιο Ευστράτιο, την εκκλησία που υπήρχε στην κωμόπολη από παλιά.

Το Δήμο Αλιστράτης συγκροτούν εκτός από την Αλιστράτη, τα δημοτικά διαμερίσματα Αγιοχώρι, Σκόπια, Μανδήλι, Λευκοθέα,και Αγγίστα. Εκτός από την Λευκοθέα και την Αγγίστα που βρίσκονται χαμηλά το ένα απέναντι από το άλλο στις όχθες του ποταμού Αγγίτη,τα υπόλοιπα χωριά είναι σκαρφαλωμένα στις πλαγιές του Μενοικίου. Δίπλα στην Αλιστράτη είναι το Αγιο Χώρι. Λίγο πιο πάνω είναι η Σκοπιά. Εδώ ο επισκέπτης μπορεί να δεί το ιστορικής σημασίας ύψωμα “Μέγας Αλέξανδρος”. Λίγο πιο πέρα είναι το Μανδήλι .Στην δεξιά όχθη του Αγγίτη βρίσκεται η Λευκοθέα με τον σιδηροδρομικό σταθμό της. Στην άλλη όχθη του ποταμού βρίσκεται η Αγγίστα.